Per definitie bestaat een liposoom uit een lipidedubbellaag die een waterige fase inkapselt. Liposomen worden in toenemende mate ingezet voor de doelgerichte en maatspecifieke toevoer van geneesmiddelen. Hier komt microfluïdica om de hoek kijken. De wetenschap van vloeistofbeheersystemen wordt namelijk toegepast voor de uiterst precieze regeling van zeer kleine volumes, wat zeer geschikt is voor de generatie van micro- en nanoschaal liposomen. In deze application note vergelijken we literatuurgegevens met de resultaten verkregen met twee ontwerpen van microfluïdische chips voor het genereren van nanoliposomen: de herringbone micromixer en de hydrodynamische flow focusing. Deze microfluïdische chips zijn voorzien van een hydrofiele coating. Om nanoliposomen te genereren, hebben we gekozen voor PLGA (poly(melk-co-glycolzuur)) opgelost in acetonitril. De waterige fase bestaat uit water en een oppervlakteactieve stof (1% PVA).
Herringbone mixer
De herringbone micromixer-chip is een alles-in-één-oplossing waarmee twee vloeistoffen op een eenvoudige en efficiënte manier kunnen worden gemengd in een microfluïdisch kanaal. Dit hulpmiddel is geschikt voor uiteenlopende toepassingen zoals immunoassays of PCR-productmengsels, maar ook voor de productie van nanoliposomen. Dit type chip kan worden vervaardigd uit diverse materialen, waaronder PDMS, glas en thermoplasten (PC, COC, COP, enz.).
Met deze methode is het mogelijk om nanoliposomen te genereren met een grootte tussen 100 en 200 nm, volgens Roces et al. 2020, Pharmaceutics.
In de praktijk hebben we nanoliposomen geproduceerd met behulp van een visgraat-micromixerchip van polycarbonaat (microfluidic ChipShop, 10000019). De resultaten tonen aan dat we nanoliposomen hebben gegenereerd met een gemiddelde grootte van 247 nm ± 78,8 nm. De metingen zijn uitgevoerd via dynamische lichtverstrooiing (DLS) met de Zetasizer Nano ZS op 11 monsters met debietverhoudingen (flow rate ratios) variërend van 1 tot 15.
Figuur 2: Meting van de diameters van de nanoliposomen gegenereerd door een 'staggered herringbone mixer'-chip (microfluidic ChipShop, 10000019). "FRR" staat voor flow rate ratio (debietverhouding): dit komt overeen met de verhouding tussen het debiet van de continue fase en het debiet van de gedispergeerde fase. Metingen uitgevoerd door Christelle Angély op een Zetasizer Nano ZS (Malvern Panalytical) van het platform voor biochemie en biofysica van het Instituut voor Psychiatrie en Neurowetenschappen van Parijs.
Hydrodynamische stromingsfocussering (Hydrodynamic flow focusing)
Het microfluïdische apparaat voor hydrodynamische stromingsfocussering maakt een nauwkeurige menging van reagentia mogelijk met korte mengtijden onder laminar flow-condities, wat de generatie mogelijk maakt van bijvoorbeeld monodisperse nanopartikels met een instelbare grootte.
Met deze stromingsfocusseringstechniek is het mogelijk om nanoliposomen te genereren met een grootte >150 nm en doorgaans rond de 200 nm. Afhankelijk van de samenstelling van de nanoliposomen kan hun grootte echter aanzienlijk variëren, zoals blijkt uit het werk van Karnik et al. gepresenteerd in 2008. Het team was immers in staat om nanopartikels te produceren van 31 nm in diameter (± 1 nm) op een uiterst monodisperse manier.
In ons geval konden we nanoliposomen genereren met een gemiddelde grootte van 250,9 nm ± 66,8 nm met behulp van een stromingsfocusseringschip van polycarbonaat (microfluidic ChipShop, 10000004). De metingen zijn uitgevoerd via dynamische lichtverstrooiing met de Zetasizer Nano ZS op 11 monsters met debietverhoudingen variërend van 1 tot 15.
Figuur 4: Meting van de diameters van de nanoliposomen gegenereerd door een stromingsfocusseringsapparaat (microfluidic ChipShop, 10000004). "FRR" staat voor flow rate ratio (debietverhouding): dit komt overeen met de verhouding tussen het debiet van de continue fase en het debiet van de gedispergeerde fase. Metingen uitgevoerd door Christelle Angély op een Zetasizer Nano ZS (Malvern Panalytical) van het platform voor biochemie en biofysica van het Instituut voor Psychiatrie en Neurowetenschappen van Parijs.
Concluderend konden de twee hier gepresenteerde methoden nanoliposomen van vergelijkbare grootte genereren, namelijk ca. 250 nm in diameter, ongeacht de debietverhouding. Er moet daarom rekening worden gehouden met de keuze van de samenstelling van het nanoliposoom, of dit nu gaat om de keuze van de lipide, het oplosmiddel of de waterige fase. Bovendien zijn er verschillende goed gedocumenteerde technieken effectief in het verkleinen van de gegenereerde nanoliposomen. Het is bijvoorbeeld mogelijk om een sonificatie (1 tot 5 min) van het monster uit te voeren om de grootte met maximaal 50% te verminderen. Talrijke publicaties beschrijven filtratie en/of dialyse als zeer efficiënte manieren om nanoliposomen te zuiveren en zo hun grootte te verkleinen (van 50 tot 80 nm).

