Wat zijn organ-on-chips?
Organ-on-chips (OoC) of Micro-Physiological Systems (MPS) zijn microfluïdische systemen waarin cellen kunnen groeien om biologische weefsels na te bootsen. Deze platforms combineren een multicellulaire omgeving met een 2D- of 3D-structuur en mechanische prikkels om de fysiologische omgeving van een orgaan te simuleren.
Waarom is 3D belangrijk in celkweek?
Momenteel vindt in vitro-testen voornamelijk plaats op een enkel celtype, gekweekt in 2D in harde, platte polystyreen kolfjes of platen. Hoewel deze technieken nuttig zijn geweest bij het ontrafelen van bepaalde fenomenen, is het duidelijk dat ze de omgeving van cellen in een levend organisme niet correct reproduceren. In het menselijk lichaam bestaan organen uit meerdere celtypes die in een 3D-structuur zijn gerangschikt en worden omringd door een extracellulaire matrix en andere weefsels die doorgaans veel zachter zijn dan kunststoffen. In 2D-monolagen worden celmorfologie en polariteit geforceerd en zijn ze niet representatief voor de werkelijkheid. Bovendien zijn de beperkingen op het gebied van nutriëntentoegang, spreiding of migratie onbestaande in 2D en modelleren ze opnieuw niet wat er zich in het lichaam afspeelt. Ook cellulaire interacties met de omgeving of met andere celtypes ontbreken in 2D-modellen.
Waarom zijn mechanische prikkels belangrijk voor celontwikkeling?
Zoals hierboven uiteengezet, worden weefsels in het lichaam blootgesteld aan verschillende soorten mechanische krachten uit hun omgeving. Sommige organen, zoals spieren, worden onderworpen aan compressie- en rekkingscycli die bijdragen aan de celontwikkeling en het lot van de cell. Zonder deze mechanische krachten zouden cellen zich anders gedragen; het is daarom essentieel om deze krachten na te bootsen in een 3D in vitro-model om pathologieën beter te simuleren en rekening te houden met deze natuurlijke beweging bij de ontwikkeling van therapieën. Men moet hierbij niet alleen rekening houden met de aard van de biomechanische stimulatie, maar ook met de amplitude, frequentie en duur ervan.
Bloedcirculatie is een ander onderdeel van de biomechanica in het lichaam. De afschuifspanning die wordt veroorzaakt door de stroming in capillairen, bloedvaten en slagaders heeft een ingrijpende invloed op endotheelcellen en de algehele weefselremodellering. Het is daarom cruciaal om een vorm van bloedstroom binnen deze nieuwe modellen te reproduceren, zowel om mechanische als om biologische redenen. Bloed transporteert immers voedingsstoffen naar weefsels en cellen, en een dynamische stroming zorgt voor een constante aanvoer van verse nutriënten, in tegenstelling tot een statische kweek waar hetzelfde medium dagenlang onveranderd blijft. Op dezelfde manier worden metabolische afvalproducten van cellen continu afgevoerd en hopen ze zich niet op in de celkweek, wat anders toxiciteit voor de cellen zou kunnen veroorzaken.
Thompson CL, Fu S, Heywood HK, Knight MM en Thorpe SD (2020) Mechanical Stimulation: A Crucial Element of Organ-on-Chip Models. Front. Bioeng. Biotechnol. 8:602646. doi: 10.3389/fbioe.2020.602646
Waarom worden organe sur puce ontwikkeld?
De behoefte aan dergelijke hulpmiddelen in het onderzoek ontstond tijdens het proces van geneesmiddelenontwikkeling om aan verschillende onvervulde verwachtingen te voldoen.
- Kosten en doorlooptijd verlagen: momenteel kan het tot 20 jaar en miljarden dollars kosten om een medicijn op de markt te brengen
- Dierproeven minimaliseren: preklinische tests naar de toxiciteit en werkzaamheid van kandidaat-geneesmiddelen worden uitgevoerd op dieren zoals knaagdieren en primaten. Elk jaar worden miljoenen dieren gebruikt om de menselijke biologie te modelleren, wat zowel ethische overwegingen als vragen over de wetenschappelijke relevantie oproept.
- Relevantere modellen van de menselijke biologie verkrijgen: er is behoefte aan een systemisch humaan model om toxiciteit en werkzaamheid te testen onder meer fysiologische omstandigheden dan de huidige humane in vitro - of dierlijke in vivo-modellen.
Er is goede hoop dat de ontwikkeling en toepassing van nieuwe 3D-modellen van de mens zullen bijdragen aan een hoger slaagpercentage van medicijntests, terwijl tegelijkertijd de kosten en de doorlooptijd van de geneesmiddelenontwikkeling worden gereduceerd.
Voor welke toepassingen kan organ-on-chip worden gebruikt?
Organe sur puce kunnen worden ingezet voor uiteenlopende toepassingen gedurende het gehele geneesmiddelenontwikkelingsproces, waaronder de cruciale bestudering van de bloed-hersenbarrière. Ze kunnen worden gebruikt om ziekten te modelleren om bepaalde mechanismen te doorgronden, maar ook om de veiligheid en het metabolisme van kandidaat-geneesmiddelen te testen. Een uiteindelijk doel van de ontwikkeling van organe sur puce is het gebruik ervan voor gepersonaliseerde geneeskunde, waarbij gebruik wordt gemaakt van de specifieke cellen van de patiënt waarop verschillende moleculen kunnen worden getest om de meest effectieve behandeling voor de patiënt te selecteren. Om organe sur puce optimaal te gebruiken en onderzoekers daarin mee te krijgen, dienen de modellen bovendien te worden ontwikkeld in combinatie met klassieke onderzoekstechnieken zoals hoge-resolutie-imaging, RNA- en proteïne-expressie of de meting van door cellen uitgescheiden biomarkers.
Referenties:
- https://www.upmbiomedicals.com/resource-center/learning-center/what-is-3d-cell-culture/2d-versus-3d-cell-culture/
- Franzen N, van Harten WH, Retèl VP, Loskill P, van den Eijnden-van Raaij J, IJzerman M. Impact of organ-on-a-chip technology on pharmaceutical R&D costs. Drug Discov Today. 2019 Sep;24(9):1720-1724. doi: 10.1016/j.drudis.2019.06.003. Epub 2019 Jun 8. PMID: 31185290.
- Thompson CL, Fu S, Heywood HK, Knight MM en Thorpe SD (2020) Mechanical Stimulation: A Crucial Element of Organ-on-Chip Models. Front. Bioeng. Biotechnol. 8:602646. doi: 10.3389/fbioe.2020.602646


3D-celcultuur: voor- en nadelen
[…] Organe sur puce, voorzien van meerdere verbonden kamers/kanalen om verschillende celtypes te co-kweken, hebben de weg vrijgemaakt voor de bestudering van orgaaninteracties, secretiefuncties en dynamische celkweek; […]